+48 661 306 700

Jesteśmy EKO

Chomik europejski

Rodzina chomikowatych Cricetinae zlicza blisko 300 gatunków zwierząt. Z tej grupy ssaków tylko nieliczne uważa się za zwierzęta domowe. Przedstawicielami tej grupy zwierząt są chomik chiński, chomicznik dżungarski, chomicznik zabajkalski, chomicznik Roborowskiego oraz chomiczek syryjski. Wszystkie hodowane w domach chomiki mają swych krewnych żyjących w środowisku naturalnym.

Chomiki dzieli się według rozmiaru ich ciała na duże, średnie oraz małe, zwane karłowatymi. Jedynym przedstawicielem dużych chomików na terenie Europy i Azji jest chomik europejski (Cricetus cricetus). Osiąga rozmiary dorosłej świnki morskiej, jednak ze względu na specyficzny tryb życia nie nadaje się do trzymania w domu. Chomik europejski jest największym gatunkiem chomika (Cricetinae) oraz jedynym przedstawicielem rodzaju Cricetus.

Pochodzenie nazwy rodzajowej Cricetus nie jest jasna. Wiąże się z nowożytną łaciną, która łączyła się forma słowiańska oznaczająca chomika (czesk. křeček, pol. skrzeczek). Angielskie określenie hamster zostało zapożyczone z języka niemieckiego z XVII wieku, pochodzi od słowa hamsturo, oznaczającego szkodnika upraw zboża. Słownik języka niemieckiego Braci Grimm sugeruje zapożyczenie z języka staro-słowiańskiego choměstar. Te słowo współcześnie w językach słowiańskich wypowiadane jest jako pol. „chomik”, ros. „chomiak”.

Morfologia i anatomia

Tułów chomika europejskiego wraz z głową osiąga długość 20-34 cm, ogona 3-4 cm. Masa ciała dorosłego osobnika wacha się między 400 – 700g. Samce są nieznacznie większe od samic. Cechami wyróżniającymi tej gatunek są krępa budowa ciała, krótkie kończyny, krótkie i mocno zarysowane małżowiny uszne oraz duże zatoki pod policzkami, zwane torbami policzkowymi. Grzbiet pokryty gęstą, krótką sierścią jest brązowy, brzuch czarny (jednolicie wybarwiony), za uszami i na bokach ciała umieszczone wyraźne żółte plamy. Końcówka nosa, okolice pyszczka oraz stopy są białe. W zależności od występowania ubarwienie jest zmienne.

Chomik europejski ma 16 zębów, na które składa się para siekaczy oraz trzy pary trzonowców. Siekacze, jak u wszystkich gryzoni, rosną przez całe życie. Worki policzkowe przy obu stronach warg sięgają aż do barków. Worki służą głównie do przenoszenia jedzenia oraz młodych. Chomik może nabrać do nich powietrza tak, by osiągnąć wrażenie większych rozmiarów i w ten sposób wystraszyć przeciwnika. Żołądek składa się z dwóch komór.

Biologia i ekologia

Chomik europejski jest aktywny głównie nocą. Zimą zapada w przerywany sen zimowy. Jest agresywny i waleczny – zaskoczony może stanąć „słupka” i zaatakować przeciwnika większego od siebie, na przykład psa. Walki między osobnikami zaobserwowano podczas okresu godowego, między dorosłymi samcami. Między samicami nie występują zachowania antagonistyczne.

Chomik europejski jest gatunkiem poligamicznym. Samce kopulują z możliwie największą liczbą samic, nie wykazują więzi rodzinnej i nie biorą udziału w wychowie młodych. Okres rozrodczy zaczyna się wraz z końcem hibernacji i trwa do września. Dojrzałość płciową osiąga w trzecim miesiącu życia, samce nawet dwa miesiące po urodzeniu. Po ciąży trwającej 20 dni na świat przychodzi 3-12 młodych, ważących 3-5 gram. Małe chomiki szybko się usamodzielniają – po 4 tygodniach opuszczają gniazdo. Samica w ciągu sezonu rozrodczego może urodzić do trzech miotów.

Chomiki żyjące w środowisku naturalnym mogą dożyć 8 lub 10 lat, przy czym pierwszy rok ich życia jest krytyczny. Według niektórych opracowań maksymalna długość życia chomików to cztery lata; Badania przeprowadzone w obrębie populacji z południowej Polski wykazały, że tylko 12% stanowiły zwierzęta starsze niż rok, a średni wiek życia oszacowano na 14 miesięcy. Sytuacja ta jest spowodowana głównie atakami ze strony drapieżników, warunkami pogodowymi i chorobami.

Chomiki porozumiewają się między sobą dźwiękami, zapachami oraz za pomocą kontaktu wzrokowego – szczegółowo komunikacja gryzoni zostanie omówiona w następnych wpisach.
Pomimo, iż chomik jest gatunkiem pochodzącym z terenów stepowych, najchętniej zamieszkuje tereny w pobliżu siedzib człowieka. Wybiera tereny stepowe, pola uprawne i nieużytki. Preferencje siedliskowe związane są z podziemnym trybem życia.

Chomik zamieszkuje rozgałęzione nory o skomplikowanej budowie. Składa się zwykle z ukośnego tunelu oraz co najmniej jednego tunelu pionowego. Tunele mają długość do kilku metrów i wiodą do komory gniazdowej zbudowanej na głębokości 2 metrów. Obok gniazda znajduje się spiżarnia. Małe, ślepe tunele są często używane jako ubikacje.

Ochrona gatunkowa

W ustawodawstwie europejskim chomik europejski został ujęty w Załączniku II Konwencji Berneńskiej (Konwencja o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk) jako gatunek podlegający ścisłej ochronie oraz w Załączniku IV Dyrektywy Siedliskowej (92/43/EWG) jako gatunek podlegający ścisłej ochronie na terenie państw UE. W rekomendacji nr 79 z 1999 roku Stały Komitet Konwencji Berneńskiej uznał gatunek C. cricetus za „fundamentalny element dziedzictwa przyrodniczego Europy, który wymaga pilnych działań mających na celu jego ochronę przed wyginięciem”.

Zakres ochrony C. cricetus w Europie jest bardzo zróżnicowany. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) w wydanej w 2002 roku edycji Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych zaliczała C. cricetus do kategorii gatunków najmniejszej troski (niższego ryzyka) oznaczanej akronimem „LC” (Least Concern).


chomik

Nutrivita 2016 © All rights reserved

Realizacja: